Στη διάλυση της σύμβασης για το αντιπλημμυρικό έργο στο ρέμα Αγίου Γεωργίου του Δήμου Μαρκοπούλου προχώρησε το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, καθώς η υπόθεση «μπλόκαρε» στην πράξη από τις αλλαγές στους περιβαλλοντικούς όρους, που συνδέονται με περιοχές Natura και την προστασία του αττικόψαρου.
Το αποτέλεσμα ήταν πως, από την υπογραφή της σύμβασης μέχρι σήμερα, ο ανάδοχος δεν κατάφερε καν να εγκατασταθεί στο έργο και δεν εκτελέστηκε καμία εργασία, οδηγώντας πλέον σε ανάγκη για νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης.
Από την πρώτη εργολαβία στη δεύτερη ανάθεση
Το έργο είχε αρχικά συμβασιοποιηθεί στις 26 Ιουλίου 2021 με ανάδοχο την Ελληνική Υδροκατασκευή και ποσοστό έκπτωσης 53,07%. Οι εργασίες δεν προχώρησαν και σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, στις 20 Ιουνίου 2022, η εργολαβία διαλύθηκε.
Στη συνέχεια, το υπουργείο κάλεσε τη δεύτερη μειοδότρια εταιρεία, την ΙΝΤΡΑΚΑΤ, η οποία αποδέχθηκε την ανάληψη, ενώ με πρακτικό της 8ης Δεκεμβρίου 2022 έγιναν δεκτά τα δικαιολογητικά ώστε η ΙΝΤΡΑΚΑΤ, νυν ΑΚΤΟΡ, να αναλάβει το έργο με ποσοστό έκπτωσης 52,14%.
Η ανάθεση της ολοκλήρωσης αποφασίστηκε στις 16 Ιανουαρίου 2023 και η σύμβαση υπογράφηκε στις 16 Μαΐου 2023 με προθεσμία 30 μηνών, δηλαδή έως τις 16 Νοεμβρίου 2025.
Natura και αττικόψαρο έφεραν εμπλοκή
Στην πορεία υποβλήθηκαν καταγγελίες για τα έργα διευθέτησης στο ρέμα Ερασίνου και στο ρέμα Αγίου Γεωργίου, καθώς τμήματά τους βρίσκονται σε περιοχή Natura. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη προστασίας του αττικόψαρου, με τις υπηρεσίες να ζητούν μέτρα μετριασμού επιπτώσεων.
Τον Σεπτέμβριο του 2023 τέθηκε σε διαβούλευση η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για τις προστατευόμενες περιοχές Natura της Αττικής, η οποία έκρινε τα έργα αποδεκτά, αλλά πρότεινε συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία του αττικόψαρου.
Στη συνέχεια κατατέθηκαν φάκελοι τροποποίησης περιβαλλοντικών όρων:
- 24 Ιανουαρίου 2024 για το ανάντη τμήμα, ώστε να προβλεφθεί έκδοση ΤΕΠΕΜ εγκατάστασης εργοταξίου και να καθοριστούν θέσεις αποθεσιοθαλάμων, με τη διαδικασία να βρίσκεται ακόμη σε διαβούλευση και γνωμοδοτήσεις
- 21 Φεβρουαρίου 2025 για το κατάντη τμήμα, ώστε να ενσωματωθούν τα προτεινόμενα μέτρα μετριασμού, επίσης σε εκκρεμότητα γνωμοδοτήσεων
Στο μεταξύ, το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής διατύπωσε αρνητικές γνώμες επί των ΜΠΕ για το ανάντη και το κατάντη τμήμα του έργου, με αποφάσεις 241/2025 και 242/2025, εξέλιξη που επιβάρυνε περαιτέρω την αδειοδοτική διαδικασία.
Γιατί λύθηκε η σύμβαση και τι προβλέπει ο νόμος
Με δεδομένο ότι οι περιβαλλοντικοί όροι βρίσκονται σε τροποποίηση και η σύμβαση θεωρείται ότι έχει υποστεί ουσιώδη τροποποίηση, η Προϊσταμένη Αρχή έκρινε επιβεβλημένη τη διάλυση της σύμβασης με πρωτοβουλία του Κυρίου του Έργου, καθώς το έργο δεν μπορεί να εκτελεστεί με τον τρόπο και τη μελέτη που ανατέθηκε στον ανάδοχο.
Αναλυτικότερα
Με την υπ’ αρ. πρωτ. 1683/8.1.2026 απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, που αναρτήθηκε στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ στις 12.1.2026, διαλύθηκε η σύμβαση του έργου με τίτλο: «Διευθέτηση του ρέματος Ερασίνου Ανατολικής Αττικής». Στο προοίμιο της απόφασης γίνεται ρητή αναφορά, μεταξύ άλλων:
-στο από 8.5.2023 πόρισμα του Μηχανισμού Καταγγελιών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΜΚ-ΕΤΕπ),που εκδόθηκε κατόπιν καταγγελιών πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων. Ο ΜΚ-ΕΤΕπ είχε διαγνώσει, μεταξύ άλλων παραβίαση της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα (μη χορήγηση της εξαίρεσης του άρ. 4 παρ.7 για νέες υδρομορφολογικές αλλοιώσεις) και της Οδηγίας για τους Οικοτόπους (άρ. 6 παρ.3) λόγω μη κατάρτισης Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης. Κατά την άποψη του ΕΤΕπ-ΜΚ, η επαγγελλόμενη αντιπλημμυρική προστασία, που θα παρείχε το έργο, δεν εκφράζει την επιστημονική θεωρία ότι οι υγρότοποι είναι τα καλύτερα περιβάλλοντα για την ισορροπία των υδατικών συστημάτων: τα οικοσυστήματα των χερσαίων υγροτόπων απορροφούν τα πλεονάζοντα ύδατα και βοηθούν στην πρόληψη των πλημμυρών και της ξηρασίας. Αυτή είναι και η θέση της Τράπεζας για τα αντιπλημμυρικά έργα στην Ελλάδα.
– στις 241/29.10.2025 και 242/29.10.2025ομόφωνες αποφάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Αττικής, με τις οποίες διατυπώθηκε αρνητική γνώμη επί των τροποποιητικών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Στο προοίμιο των εισηγήσεών τους γίνεται αναφορά στην από Νοεμβρίου 2024 κοινή ανακοίνωση με τίτλο «Το Βολικό Αφήγημα για το Αττικόψαρο και τα Αντιπλημμυρικά Έργα στον Ερασίνο και την Αττική: Αντί για Συμμόρφωση, και πάλι Συγκάλυψη», που υπογράφουν 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Επιπλέον, με την υπ’ αριθμ. 21224/9.2.2026 απόφαση του Yπουργού Υποδομών και Μεταφορών αποφασίστηκε και η διάλυση και της σύμβασης του έργου διευθέτησης του ρέματος Αγ. Γεωργίου (Ερασίνου) στο Δήμο Μαρκοπούλου με όμοιο σκεπτικό, όπως και οι προηγούμενες αποφάσεις για τη διάλυση των έργων διευθέτησης ανάντη και κατάντη του Ερασίνου. Η διάλυση αποφασίστηκε μετά την ομόφωνη με αρ. 239/29.10.2025 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Αττικής με γνωμοδοτικό χαρακτήρα και πριν την απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής.
Τι επισημαίνει η Κίνηση για την Προστασία & Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας:
Ανάγκη για ανασχεδιασμό του έργου διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας με Λύσεις βασισμένες στη Φύση για την Αντιπλημμυρική προστασία
Με βάση το διεθνές και ενωσιακό κεκτημένο, οι Λύσεις βασισμένες στη Φύση αποτελούν τα καλύτερα και τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, επειδή αντιμετωπίζουν ολιστικά τους κινδύνους της πλημμύρας, της ξηρασίας και της λειψυδρίας, ενώ παράλληλα διασφαλίζουν την βιοποικιλότητα, τα εσωτερικά και θαλάσσια ύδατα και το περιβάλλον. Αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον κατά τον σχεδιασμό από το Κράτος νέων έργων αλλά και κατά την υλοποίηση έργων που έχουν ήδη ξεκινήσει, με ανασχεδιασμό τους εφόσον χρειάζεται. Σύμφωνα με το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, η υποχρέωση αυτή απορρέει από το διεθνές δίκαιο & την αρχή της δέουσας επιμέλειας. Στον αντίποδα τα «γκρίζα» κατασκευαστικά έργα διευθέτησης αποτελούν «δυσπροσαρμογή» στην κλιματική αλλαγή, που θεμελιώνει διεθνή ευθύνη του Κράτους.
Παρότι η 1η Αναθεώρηση των Σχεδίων Κινδύνων Πλημμύρας (ΣΔΚΠ) Αττικής (2025) προβλέπει την προτεραιοποίηση των Φυσικών Μέτρων Συγκράτησης Ύδατος (ΦΜΣΥ) έναντι των «γκρίζων» κατασκευαστικών έργων διευθέτησης, μετά τη διαβούλευση εξαιρέθηκαν για πρώτη φορά από την υποχρέωση αυτή τα έργα με εγκεκριμένη χρηματοδότηση (!) Οι οικονομικοί λόγοι όμως δεν μπορεί να είναι πρόταγμα έναντι της ασφάλειας της ανθρώπινης ζωής και της προστασίας του περιβάλλοντος και του κλίματος.
Ειδικά στην καταταλαιπωρημένη από τις πυρκαγιές Αττική, που βρίσκεται στο hot spot της κλιματικής αλλαγής, αποτελεί περιβαλλοντικό και κλιματικό έγκλημα η καναλοποίηση των δύο τελευταίων ελεύθερων ποταμών (Ραφήνας και Ερασίνου), την ίδια στιγμή που στο πλαίσιο της κήρυξής της σε έκτακτη κατάσταση λειψυδρίας σχεδιάζεται για την υδροδότησή της η (μερική) εκτροπή δύο ποταμών της Ευρυτανίας (με κόστος μισό δισ. και συνοπτικές διαδικασίες).
Ζητάμε να σταματήσει η περιβαλλοντική καταστροφή που συντελείται στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας και να ανασχεδιαστεί το έργο διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας με αξιοποίηση των Λύσεων βασισμένων στη Φύση!
Σας καλούμε την Τρίτη 17/2/2026 18:00 στο Πνευματικό Κέντρο Ραφήνας (Αραφηνιδών Αλών 12) σε εκδήλωση-συζήτηση με το θέμα «Αντιπλημμυρικά έργα με Λύσεις βασισμένες στη Φύση» με ομιλητές τους:
- Μιχάλη Διακάκη, Επικ. Καθηγητή, Τμήμα Γεωγραφίας και Κλιματολογίας ΕΚΠΑ
- Ηλία Ταρναρά, Υδραυλικό Μηχανικό ΕΜΠ- Έργα Περιβαλλοντικών Υποδομών
- Θάνο Γιαννακάκη, Συντονιστή Λύσεων Βασισμένων στη Φύση WWF Ελλάς
- Δημήτρη Θεοδοσόπουλο, Αγρονόμο Τοπογράφο Μηχανικό ΕΜΠ.
