Αλλαγές φέρνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων για την αντιπυρική περίοδο 2026, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης πυρκαγιών και την αυστηροποίηση των ελέγχων και των κυρώσεων.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του νομοθέτη γίνονται βελτιώσεις που επισημάνθηκαν επί του πεδίου, η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο για την παραλαβή και διαχείριση των δηλώσεων, τους ελέγχους και τα πρόστιμα σε συνεργασία με υπηρεσίες των Δήμων.
Η δήλωση καθαρισμού μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας είναι υποχρεωτική και γίνεται ηλεκτρονικά και αποκλειστικά με χρήση του Κωδικού Αριθμού Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) του οικοπέδου.
Η υποχρέωση καθαρισμού αφορά όλους όσοι διαθέτουν ή διαχειρίζονται ακάλυπτους χώρους και οικόπεδα εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς σχέδιο, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός ακτίνας 100 μέτρων από οικισμούς και σε εκτός σχεδίου οικόπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία. Υπόχρεοι μπορεί να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα, καθώς και φορείς του δημόσιου τομέα.
Ο καθαρισμός περιλαμβάνει την απομάκρυνση ξερών ή σπασμένων δέντρων και κλαδιών, ιδίως όταν βρίσκονται κοντά σε κτίσματα, την απομάκρυνση καύσιμης φυτικής ύλης όπως ξερά χόρτα, φύλλα και κατακείμενα κλαδιά, την αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και την αραίωση της θαμνώδους βλάστησης, καθώς και την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων ή απορριμμάτων και την ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων. Από την υποχρέωση αυτή εξαιρούνται μόνο οι συντηρημένοι κήποι και οι φυτεμένες επιφάνειες πολυκατοικιών ή οικοπέδων.
Ωστόσο είναι υποχρέωση του πολίτη η απομάκρυνση των κηπαίων και των προϊόντων κλαδέματος, καθώς η απομάκρυνση αυτών δεν περιλαμβάνεται στα τέλη καθαριότητας των Δήμων και έχουν ξεχωριστή χρέωση ανάλογα με την τιμολογιακή πολιτική του εκάστοτε Δήμου.
Η περίοδος υποβολής των ηλεκτρονικών δηλώσεων ορίζεται από 1 Απριλίου έως την 15η Ιουνίου 2026, με υποχρέωση διαρκούς συντήρησης σε όλη την αντιπυρική περίοδο. Επιπλέον οι πολίτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία προβλέπεται η δυνατότητα φυσικής υποβολής της δήλωσης στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Πυροσβεστικού Σώματος.
Διπλάσια πρόστιμα
Παράλληλα, αυστηροποιείται το καθεστώς των προστίμων και των ελέγχων, με το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου να διπλασιάζεται σε σχέση με πέρσι και να ανέρχεται πλέον σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (από 0,50 ευρώ που ίσχυε έως σήμερα), με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης ή μη πραγματοποίησης του καθαρισμού επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ από τον Δήμο ή το Πυροσβεστικό Σώμα, ενώ σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης το πρόστιμο ανέρχεται σε 100 ευρώ. Αν η μη συμμόρφωση συνεχιστεί μετά την επιβολή του προστίμου, ο Δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός πέντε ημερών, καταλογίζοντας το σχετικό κόστος στον υπόχρεο.
Σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων ή ψευδών δηλώσεων, οι κυρώσεις γίνονται ακόμη αυστηρότερες, με δυνατότητα επιβολής προστίμων έως 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών. Οι Δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των υπόχρεων, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων από 1 Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου, καθώς και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων και τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα πραγματοποιεί αυτοψίες, κυρίως έπειτα από καταγγελίες, και εισηγείται τις απαραίτητες ενέργειες, ιδίως σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς.
Το νέο πλαίσιο υπογραμμίζει ότι ο καθαρισμός οικοπέδων δεν αποτελεί πλέον μια τυπική διαδικασία, αλλά απαραίτητο και κρίσιμο μέτρο πολιτικής προστασίας, καθώς η έγκαιρη συμμόρφωση των ιδιοκτητών συμβάλλει αποφασιστικά στην πρόληψη πυρκαγιών και στην προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και του φυσικού περιβάλλοντος.
